Το μεγάλο θέατρο της Γόρτυνας στο νομό Ηρακλείου Κρήτης

Ο αρχαιολογικός χώρος της Γόρτυνας βρίσκεται στο Δήμο Γόρτυνας, στην Κρήτη. Το μεγάλο θέατρο της Γόρτυνας είχε λαξευτεί στη νοτιοανατολική πλαγιά του λόφου της Ακρόπολης, στην απέναντι πλευρά του Ληθαίου ποταμού όπου βρίσκονταν το Ωδείο και η Αγορά. Σύμφωνα με τον Belli δεν υπήρχε προστώο, γεγονός που μάλλον επιβεβαιώνεται καθώς το θέατρο βρίσκεται πολύ κοντά στο Ληθαίο ποταμό.

Το κοίλο του θεάτρου, με περίμετρο 140 μ., εσωτερική διάμετρο 40 μ. περίπου και εξωτερική 88 μ., στην πίσω πλευρά του είχε λαξευμένο κανάλι το οποίο χρησίμευε και ως κανάλι απορροής των ομβρίων υδάτων κατά τη διάρκεια του χειμώνα, αλλά και για την πρόσβαση του κοινού στο ανώτερο διάζωμα μέσω πέντε ανοιγμάτων στον εξωτερικό τοίχο.

Τα δύο άκρα του κοίλου δεν ήταν λαξευμένα στο βράχο του λόφου αλλά στηρίζονταν από θολωτές κατασκευές οι οποίες είχαν τοξωτές εξωτερικές όψεις. Εντός του εξωτερικού τοίχου και πάνω από την ανώτερη κερκίδα υπήρχε κυκλικός διάδρομος  με κιονοστοιχία πλάτους 2 μ., και ένας πλατύτερος διάδρομος πλάτους (3,60μ.) που χώριζε το ανώτερο διάζωμα από το κατώτερο. Το κάτω διάζωμα ήταν μεγαλύτερο και πιθανότατα είχε 18 σειρές καθισμάτων, ενώ το άνω διάζωμα είχε 11 σειρές.

Σύμφωνα με τον Sanders το μεγαλύτερο μέρος αυτής της θεατρικής κατασκευής σώζεται, μάλλον σε κακή κατάσταση, και είναι καλυμμένο από τη βλάστηση.

Όπου δεν είχε χρησιμοποιηθεί ο βράχος, το θέατρο είχε κατασκευαστεί με σύνθετο σκυρόδεμα και πλίνθινες εξωτερικές όψεις, ενώ στη βάση τους μεγάλα τμήματα κιόνων έχουν χρησιμοποιηθεί για περισσότερη σταθερότητα.

Οι πληροφορίες μας σχετικά με το σκηνικό οικοδόμημα, το οποίο πιθανότατα καταστράφηκε κατά τον 19ο αιώνα, προέρχονται από τις περιγραφές του OnorioBelli. Το κτήριο της σκηνής είχε μήκος 120 μ., ενώ η πρόσοψη της σκηνής κάλυπτε περίπου 70 μ. Η πρόσοψη ήταν ενιαία και το μοτίβο συνεχιζόταν ομοιόμορφα και στις παρόδους, οι οποίες είχαν ορθογώνιες εξέδρες με καμπύλη κόγχη στην πίσω τους πλευρά. Κάθε εξέδρα χωριζόταν από τις γειτονικές εξέδρες από ένα ζευγάρι κίονες πάνω σε βάσεις. Υπήρχαν τρεις θύρες στο χώρος πίσω από τη σκηνή και η κεντρική πλαισιωνόταν από κίονες. Σύμφωνα με τον Belli η πρόσοψη της σκηνής είχε πέντε σειρές κιόνων ιωνικού ρυθμού από λευκό μάρμαρο, ύψους 5,4 μ. και διαμέτρου 0,53μ. Ο Sanders θεωρεί τον αριθμό των σειρών των κιόνων υπερβολικό. Στην πρόσοψη της σκηνής υπήρχε εντοιχισμένη επιγραφή που αναφερόταν στην Julia Augusta. Δεν γνωρίζουμε σε ποια από τις αυτοκρατορικές Ιουλίες αναφερόταν, αλλά σύμφωνα με τον Belli η επιγραφή βρισκόταν σε δεύτερη χρήση. Ο Spratt αναφέρει ότι στο θέατρο βρισκόταν και ένα γλυπτό σύμπλεγμα του 1ου αιώνα. π.κ.χ. με θέμα την αρπαγή της Ευρώπης, που τώρα βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο, όμως είναι πολύ πιθανό να μην ήταν αυτή η αρχική του θέση.

Στο μεγάλο θέατρο της Γόρτυνας δεν έχουν γίνει συστηματικές ανασκαφές.

Μαρία Μπρεδάκη

Αρχαιολόγος

Το κοίλο του μεγάλου θεάτρου της Γόρτυνας

Η υποστύλωση του άνω διαζώματος στο ΝΑ τμήμα του κοίλου

Άνοιγμα προς το άνω διάζωμα

Λεπτομέρεια του κάτω διαζώματος στο ΒΑ τμήμα

Ο ανώτερος αναλημματικός τοίχος που συγκρατούσε το επιθέατρο

Διαβάστε περισσότερα...

Αμφιθέατρο Γόρτυνας στο νομό Ηρακλείου Κρήτης

Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης και κτίστηκε τον 2ο αι. μ.κ.χ.

Ο Maffei ισχυρίζεται ότι έμοιαζε με το Κολοσσαίο της Ρώμης. Σύμφωνα με την περιγραφή του O. Belli, όπως την παραθέτει ο Sanders, το θέατρο ήταν κτισμένο από συμπαγείς και ογκώδεις τοίχους από σύνθετο σκυρόδεμα με πλίνθινες εξωτερικές όψεις. Ο εξωτερικό τοίχος ήταν κατασκευασμένος από 56 τόξα σε δύο σειρές, πιθανόν με προστώο στην στρογγυλή κορυφή. Υπήρχαν τέσσερις είσοδοι στους άξονες και στο εσωτερικό δύο διαζώματα. Οι εσωτερικές διαστάσεις είναι 66 μ. στον άξονα βορρά - νότου και 50 μ. στον άξονα ανατολής – δύσης.

Στη δυτική πλευρά αποκαλύφθηκαν τμήματα τοίχου. Πρόκειται πιθανότατα για τα απομεινάρια πρόσοψης η οποία περιβάλλεται από δύο πύργους με εσωτερικές κλίμακες. Εδώ βρισκόταν μάλλον και η κύρια κλίμακα όπου υπήρχε κόγχη με άγαλμα Η κεφαλή του αγάλματος βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου και έχει υποστηριχτεί ότι απεικονίζει τον Αντονίνο Πίο. Σώζεται και το υπόλοιπο άγαλμα. Πρόκειται για καθιστή μορφή με τήβεννο (την εποχή του Sanders βρισκόταν ακόμη insitu, ενώ σήμερα βρίσκεται στον Αρχαιολογικό Χώρο της Γόρτυνας και στην αυλή έξω από τη Γλυπτοθήκη). Αν πράγματι απεικονίζει τον αυτοκράτορα, τότε είναι πιθανόν να ήταν ο ίδιος υπεύθυνος για την κατασκευή του αμφιθεάτρου. Έχει όμως υποστηριχτεί και η άποψη ότι πρόκειται για έναν από τους Μεγάλους Ιερείς του Κρητικού Κοινού, τον Volumnius Sabinus, ο οποίος διοργάνωνε αγώνες με αυτοκρατορική άδεια στον 3ο αιώνα μ.κ.χ.

Ένα άλλο άγαλμα από το Αμφιθέατρο βρίσκεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο. Πρόκειται για γυναικεία μορφή με πτυχωτό ένδυμα, η οποία στέκεται πάνω σε ένα αγόρι, με γρύπα δεξιά και φίδι αριστερά. Πιθανολογείται ότι απεικονίζει τη Νέμεση.

Θραύσματα από το επιστύλιο του αμφιθεάτρου έχουν διασωθεί. Είναι εξαίρετα λαξευμένα σε ντόπιο ασβεστόλιθο. Διακρίνονται ανάγλυφες μορφές, όπως κεφάλι μέδουσας, λιοντάρι, περιστέρι, κεφάλι κριού και αετός με φίδι.

Σύντομη ανασκαφική έρευνα του μνημείου πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα Σήμερα είναι επιχωματωμένο σε σημείο που με δυσκολία κανείς αναγνωρίζει την κάτοψη της κατασκευής.

Μαρία Μπρεδάκη

Αρχαιολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Μικρό θέατρο Γόρτυνας στο νομό Ηρακλείου Κρήτης

Το μικρό, όπως λέγεται, θέατρο της Γόρτυνας βρίσκεται δίπλα στο ναό του Πύθιου Απόλλωνα και είναι το καλύτερα διατηρημένο από όλα τα θέατρα της ρωμαϊκής Κρήτης. Σύμφωνα με τον Ο. Belli το προστώο διαστάσεων 76 μ. x 36 μ. έχει εξωτερική κιονοστοιχία 88 μ. x 45 μ. Από το προστώο υπήρχαν θύρες προς το εσωτερικό της σκηνής καθώς και στο ίδιο το θέατρο. Εναλλακτική πρόσβαση φαίνεται ότι προσέφεραν κλίμακες κατά μήκος των εξωτερικών πλευρών της σκηνής, οι οποίες πιθανότατα οδηγούσαν στο κοίλο πάνω από τις παρόδους.

Το κοίλο είχε περίμετρο 102 μ. με εξωτερικό τοίχο πλάτους 1,30 μ. Είχε κατασκευαστεί με σύνθετο σκυρόδεμα και πλίνθινες εξωτερικές όψεις, αλλά επίσης είχε χρησιμοποιηθεί ντόπια πέτρα, με τους δόμους να συνδέονται μεταξύ τους με χάλκινους συνδέσμους. Ο εξωτερικός τοίχος διαμορφωνόταν από τη συνήθη για τα ρωμαϊκά θέατρα τοξοστοιχία. Οι τοξωτές στοές περιέβαλλαν το κτήριο της σκηνής και στις τρεις πλευρές της. Στην κορυφή του κοίλου υπήρχε πλατύτερη είσοδος, η οποία πλαισιωνόταν από διπλές αντηρίδες, ενώ τις υπόλοιπες 10 στοές πλαισίωναν μονές αντηρίδες πλάτους 2,60 μ. Το κοίλο είχε εσωτερική διάμετρο 31,40 μ. και εξωτερική περίπου 50μ. Υπήρχαν δύο διαζώματα τα οποία χωρίζονταν μεταξύ τους με κυκλικό διάδρομο πλάτους 3 μ. και με άλλον ένα διάδρομο, στην κορυφή των εδωλίων, πλάτους 2,50 μ.

Η θεμελίωση του κοίλου ήταν κατασκευασμένη με θολωτές κατασκευές, όπως συνηθιζόταν στα ρωμαϊκά θέατρα.

Η πρόσοψη της σκηνής μήκους 50 μ. ήταν μάλλον απλά διαμορφωμένη, με τέσσερις ορθογώνιες εξέδρες σε κάθε πλευρά της κεντρικής θύρας και με κίονες μπροστά. Στο σημείο της κεντρικής θύρας η πρόσοψη κλίνει προς το εσωτερικό με μία ακόμη εκατέρωθεν εξέδρα και κίονες. Η κεντρική αυτή είσοδος με δύο κίονες εκατέρωθεν του άξονα της οδηγεί στην κυρίως αίθουσα του εσωτερικού της σκηνής το οποίο έχει διαστάσεις 30 μ. x 27 μ. Αυτοί οι κίονες, όπως και οι υπόλοιποι κίονες του θεάτρου είναι δωρικού ρυθμού από λευκό και μαύρο χρώμα. Στο προστώο οι κίονες ήταν από γρανίτη. Μάρμαρο επίσης χρησιμοποιήθηκε σε μαρμαροθετήματα στους τοίχους του θεάτρου.

Ο Taramelli στις αρχές του 20ου αιώνα πραγματοποίησε εκτεταμένη επιφανειακή έρευνα στην περιοχή του κοίλου και ο Colini μικρής έκτασης ανασκαφική έρευνα τη δεκαετία του 1930. Σήμερα το μνημείο ανασκάπτεται συστηματικά από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή η οποία εκπονεί μελέτη και για τη συντήρηση του μνημείου.

 Μαρία Μπρεδάκη

Αρχαιολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Ρωμαϊκό Ωδείο Γόρτυνας στο νομό Ηρακλείου Κρήτης

Το Ωδείο χτίστηκε στο ψηλότερο τμήμα της Ελληνικής Αγοράς και την απέναντι όχθη του Ληθαίου ποταμού όπου βρισκόταν το μεγάλο θέατρο της Γόρτυνας. Στη θέση του πιθανότατα βρισκόταν το ελληνιστικό Βουλευτήριο (4ος - 2ος αιώνας π.κ.χ.). Το Ωδείο βρισκόταν μέσα σε κυκλικό κτίριο το οποίο κτίστηκε στα μισά του 1ου αιώνα π.κ.χ. στη θέση τετράγωνου οικοδομήματος. Το κτίριο αυτό καταστράφηκε από το σεισμό του 46 (ή 66) μ.κ.χ. και οικοδομήθηκε ξανά από τον αυτοκράτορα Τραϊανό το 100 μ.κ.χ. Μετατροπές πραγματοποιήθηκαν τον 3ο και τον 4ο αιώνα μ.κ.χ.

Το Ωδείο αποτελείται από το κοίλον, την ορχήστρα και τη σκηνή. Το κοίλον του Ωδείου χωρίζεται στη βάση του σε τρεις κερκίδες από δύο κλίμακες που ξεκινούν από την ορχήστρα. Υπάρχει όμως μια δεύτερη σειρά από τέσσερις κερκίδες που χωρίζονται με vomitoria(καμαροσκέπαστοι διάδρομοι με κλίμακες). Τα εδώλια ήταν επενδυμένα με μάρμαρο.

Στον εξωτερικό τοίχο του κυκλικού διαδρόμου του Ωδείου σώθηκε σε δεύτερη χρήση η περίφημη Επιγραφή των Νόμων της Γόρτυνας. Ο εσωτερικός του τοίχος έφερε 18 τόξα που στήριζαν το κοίλο. Από τον κυκλικό διάδρομο έφτανε κανείς στο κοίλο και την ορχήστρα είτε από τις παρόδους, είτε από τρία vomitoria. Αυτός ο διάδρομος συνέχιζε κυκλικά μέχρι το pulpitum (χώρος με υπερυψωμένο πάτωμα όπου έπαιζαν οι ηθοποιοί) ή τη σκηνή και μέχρι το postscenium (χώρος πίσω από τη σκηνή) διαστάσεων 21,50 μ. x 2,50 μ.

Η διάμετρος της ορχήστρας είναι 8,50 μ. περίπου και το δάπεδο της είναι πλακοστρωμένο με λευκό και γαλάζιο μάρμαρο. Η υπερυψωμένη ορθογώνια σκηνή έχει πλάτος 3 μ, τρεις θύρες που πλαισιώνονται με τετράγωνες κόγχες, στις οποίες είχαν τοποθετηθεί αγάλματα μερικά από τα οποία βρέθηκαν κατά την διάρκεια των ανασκαφών. Το δάπεδο στο postscenium ήταν από ψηφιδωτό με γεωμετρικά θέματα (διατηρείται μόνο στο δυτικό του άκρο).

Υπήρχαν δύο προστώα, το δυτικό με δάπεδο από ψηφιδωτό ήταν πολύ πιο στενό από το νότιο που ήταν πλάτους 5 μ.

Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1884 από τον F. Halbherr, και συνεχίστηκαν τα επόμενα χρόνια μαζί με τον L. Pernier. 

Το μνημείο συντηρήθηκε –χωρίς αναστηλωτικές επεμβάσεις- στα πλαίσια του έργου «Ανάπλαση, Ανάδειξη, Αποκατάσταση Αρχαιολογικού Χώρου Γόρτυνας» κατά τα έτη 2004-2007. Οι τοιχοποιίες έχουν συντηρηθεί, έχουν γίνει εργασίες για την απορροή των ομβρίων υδάτων και τέλος έχουν υποστηριχτεί τα τόξα των διαδρόμων πίσω από το κοίλο.

Μαρία Μπρεδάκη

Αρχαιολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Αρχαίο θέατρο Απτέρας στα Χανιά Κρήτης

Το θέατρο της αρχαίας Απτέρας είναι κατασκευασμένο σε φυσική πλαγιά, στραμμένο προς νότο με άπλετη θέα προς τα Λευκά Όρη. Βρίσκεται κοντά στο νότιο τείχος της πόλης και σε κοντινή απόσταση από τη νοτιοανατολική της είσοδο. Η σημερινή μορφή του θεάτρου ανήκει στη ρωμαϊκή φάση. Ωστόσο διακρίνονται ίχνη της προηγούμενης, ελληνιστικής φάσης του. Αποκαλύφτηκαν 43 εδώλια στη θέση τους, κυρίως στο κεντρικό τμήμα του κοίλου γύρω από μεταγενέστερη ασβεστοκάμινο. Σώζεται μέρος της κεντρικής κλίμακας, οι βαθμίδες της οποίας, είναι λαξευμένες στα εδώλια. Τα εδώλια εδράζονται σε διαμορφωμένη κλιμακωτά αργολιθοδομή, κάθε οριζόντιο επίπεδο της οποίας επιστρώνεται με λεπτή στρώση ασβεστοκονιάματος για την υποδοχή των εδωλίων.

Αποκαλύφτηκαν οι 13 χαμηλότερες βαθμίδες θεμελίωσης παρότι είναι φανερό ότι δεν έχουν διασωθεί οι ανώτερες εξαιτίας νεότερων επεμβάσεων ισοπέδωσης για καλλιέργεια στον αγρό. Κάτω από την πρώτη σειρά εδωλίων διαμορφώνεται ένας αναβαθμός (υποπόδιο) ύψους 39εκ., ο οποίος αποτελείται κατά κύριο λόγο από αρχιτεκτονικά μέλη σε δεύτερη χρήση. Κάτω από το υποπόδιο, διαμορφωνόταν πλατύς διάδρομος κατασκευασμένος από δυο σειρές τραπεζιόσχημων πλακών, με πλευρές ώσεως οι οποίες συγκλίνουν στο κέντρο της ορχήστρας, αρκετές από τις οποίες σώζονται στη θέση τους. Η πρώτη σειρά προς το κοίλο αποτελεί και τις καλυπτήριες πλάκες κτιστού ημικυκλικού αγωγού βάθους 52εκ. και πλάτος 61εκ.

Το δάπεδο της ορχήστρας είναι κατασκευασμένο από καλά πατημένο χώμα. Στο κέντρο της εντοπίστηκε η λίθινη θεμελίωση υπερκείμενου κυκλικού βωμού. Η ορχήστρα και το κοίλο κατασκευάστηκαν με ένα μόνο κέντρο. Η ακτίνα της ορχήστρας μέχρι τον λίθινο διάδρομο είναι 5,45μ, ενώ μέχρι το υποπόδιο 7,25μ. Οι αναλημματικοί τοίχοι των παρόδων δεν άντεξαν τις ισχυρές πιέσεις του εδάφους και, όπως συμβαίνει στην πλειονότητα των αρχαίων θεάτρων κατέρρευσαν, πιθανότατα κατά τον μεγάλο σεισμό του 365 μ.κ.χ. ο οποίος ισοπέδωσε την αρχαία πόλη. Τα αρχιτεκτονικά τους μέλη κατέπεσαν σε σειρές, διαδοχικά από πάνω προς τα κάτω, με αποτέλεσμα τα ψηλότερα μέλη να σκεπάζονται σήμερα από τα υποκείμενά τους.

Το χαμηλότερο μέρος του κοίλου με τον περιμετρικό

αγωγό και δεξιά την ασβεστοκάμινο.

Οι τοίχοι των παρόδων εκτείνονται 20μ. περίπου ανατολικά και δυτικά αντίστοιχα, όπου διαμορφώνονται ισχυρές γωνίες, συμμετρικές ως προς τον άξονα του θεάτρου. Διαμορφώνεται επομένως κοίλο, διαμέτρου 54,68μ, η οποία αντιστοιχεί σε 26 σειρές εδωλίων. Ωστόσο, ο ανατολικός περιμετρικός τοίχος, δεν ακολουθεί την κυκλική χάραξη από το κέντρο του θεάτρου, αλλά εκτείνεται προς βορρά, ώστε το θέατρο να μεγαλώνει στο κεντρικό μέρος.

Νοτιότερα του κέντρου του θεάτρου κατά 5μ. διαμορφώνεται το μέτωπο του προσκηνίου, συνολικού μήκους 20,50μ. Ο τοίχος του ήταν επενδυμένος με ορθογώνιες ασβεστολιθικές πλάκες, όρθια τοποθετημένες, οι οποίες πατούν σε τοιχοβάτη. Επίστεψη του τοίχου αποτελούσε ένα γείσο με διαμόρφωση κυρτού και κοίλου κυματίου. Το ύψος του προσκηνίου μετρημένο από το δάπεδο ήταν 1,66μ.

Στην όψη του προσκηνίου διαμορφώνονται τρεις κόγχες. Μία στο κέντρο του, στον άξονα του θεάτρου, ημικυκλική και δύο εκατέρωθεν, ορθογώνιες. Και στις δύο απολήξεις του τοίχου προς τα παρασκήνια, διαμορφώνονται στενές κλίμακες, μονολιθικές, οι οποίες οδηγούσαν στο ξύλινο δάπεδο της σκηνής.

Η όψη της σκηνής διαμορφώνεται με τρεις μεγάλες κόγχες οι οποίες αντιστοιχούσαν σε τρεις θύρες. Η κεντρική κόγχη έχει τις στενές της πλευρές καμπύλες ενώ οι δύο εκατέρωθεν είναι παραλληλόγραμμες. Αρχιτεκτονικά μέλη, καλής ποιότητας, από τη διακόσμηση της όψης της σκηνής, βρέθηκαν πεσμένα βόρεια του τοίχου. Εντοπίστηκαν γείσα, ανώφλια και υπόβαθρα, πιθανόν των κιόνων που διαμόρφωναν τη σύνθεση της πρόσοψης. Ανατολικά και δυτικά του προσκηνίου διαμορφώνονται τα παρασκήνια, ενώ, νότια του τοίχου της σκηνής, διαμορφώνεται ο ισχυρός εξωτερικός - νότιος τοίχος της σκηνής.

Το αρχαιότερο -ελληνιστικό θέατρο υπέστη ριζική μετασκευή κατά τη ρωμαϊκή περίοδο ώστε να προσαρμοστεί στις νέες ανάγκες θέασης που δημιουργήθηκαν. Τα εδώλια αφαιρέθηκαν, δημιουργήθηκε νέα κτιστή υπόβαση και επανατοποθετήθηκαν. Η παλιά ελληνιστική σκηνή αντικαταστάθηκε από την επιβλητικότερη ρωμαϊκή και τα αρχιτεκτονικά της μέλη επαναχρησιμοποιήθηκαν. Από την ελληνιστική οικοδομική φάση διακρίνονται στη θέση τους: τα δύο συγκλίνοντα κατά την προέκτασή τους τμήματα αγωγού, βόρεια του προσκηνίου, τα οποία αποτελούν την προέκταση του προγενέστερου περιμετρικού αγωγού της ορχήστρας. Ο λασπόχτιστος τοίχος νότια του προσκηνίου, μήκους 7μ., ο οποίος αποτελεί πιθανότατα τον εσωτερικό τοίχο της ελληνιστικής σκηνής και ο ισχυρός αναλημματικός τοίχος, που αποκαλύφθηκε νότια του βόρειου τοίχου της σκηνής, ο οποίος πιθανότατα αποτελεί τον εξωτερικό τοίχο της ελληνιστικής σκηνής.

Λεπτομέρεια από το κοίλο. Εδώλια που έχουν υποστεί θερμική φθορά.

Στο κέντρο περίπου του σωζόμενου κοίλου υπάρχει μία ασβεστοκάμινος. Η μορφή της είναι κυκλική και είναι κατασκευασμένη με πρόχειρη λασπόχτιστη αργολιθοδομή, ενώ σε σημεία ενσωμάτωσε αρχιτεκτονικά μέλη του θεάτρου, ένα από τα οποία είναι ενεπίγραφο και ανήκει στην ελληνιστική περίοδο. Η ασβεστοκάμινος αποτέλεσε κατά τα φαινόμενα την βασική αιτία καταστροφής του αρχαίου θεάτρου καθώς τα ασβεστολιθικά εδώλια αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για την παρασκευή ασβέστη.

Διαβάστε περισσότερα...